پگاه حوزه - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ٩ - برگزيده تحولات سياسى جهان - ارکان مائده
برگزيده تحولات سياسى جهان
ارکان مائده
برگزارى" لويه جرگه سنتى" در افغانستان
تأكيد بر پيمان استراتژيك كابل - واشنگتن: اين نشست سنتى كه به منظور بررسى پيرامون امضاى پيمان استراتژيك افغانستان - آمريكا و مذاكره با مخالفان دولت كابل تشكيل گرديد با صدور بيانيهاى به كار خود پايان داد.
آخرين لوئى جرگه برگزار شده در افغانستان ٢٥ آبان ماه برگزار گرديد. اين لوئى جرگه كه به مدت چهار روز ادامه داشت در حالى برگزار گرديد كه اين نشست با تهديدهاى امنيتى روبرو بود و برخى از مقا مات افغان و احزاب سياسى با شروع به كار آن مخالفت كردند.. اين جرگه كه با حضور بيش از دو هزار تن از مقامات افغانى و نود نماينده ارشد از كشورهاى خارجى برگزار گرديد با صدور قطعنامهاى در ٧٦ ماده به كار خود پايان داد.
لوئى جرگه سنتى با سخنرانى حامد كرزاى، رئيس جمهور افغانستان افتتاح شد. كرزاى در اين سخنرانى ابتدا از پيشرفت كشورش در زمينههايى چون بهداشت ، آموزش و توسعه سخن راند. وى اظهار داشت كه در سال ٢٠٠٢ ميلادى كل ثروت افغانستان ١٨٠ ميليون دلار بوده و اكنون اين ثروت به ٦ ميليارد دلار رسيده است. گسترش روابط افغانستان با كشورهاى جهان و عميق تر شدن روابط كابل با پكن، تهران، اسلام آباد و واشنگتن ازديگر محورهاى سخنرانى ايشان بود. حامد كرزاى در اين سخنرانى به مشكلات در افغانستان هم اشاره كرد. از فساد ادارى در اين كشور تامردمآزارى از جانب حكومت. رئيس جمهور افغانستان در ادامه سخنرانىاش اظهار داشت ؛ بايد طورى با جهان رابطه داشته باشيم كه ثبات عمومى افغانستان در منطقه و جهان مصون بماند، نه ثبات فردى. وى گفت هم با بريتانيا و هم با ناتو و هم با اروپا و هم با آمريكا حاضر هستيم و خوشحال هستيم كه پيمان استراتژيك داشته باشيم. مهمترين قسمت سخنان رئيس جمهور افغانستان در رابطه با پيش شرطهايى بود كه براى انعقاد قرارداد استراتژيك آمريكا با افغانستان ايراد شد. لوئى جركه افغانها با رياست صبغت الله مجددى، رئيس سابق مجلس نمايندگان افغان برگزار گرديد.
اصطلاح "لوئى جرگه" تركيبى از دو واژه "لويى" پشتو و "جرگه" فارسى مىباشد. برخى از مورخان افغانى تاريخ شكل گيرى لوئى جرگه در افغانستان را به دوره قبل از اسلام و آريائى ها نسبت مى دهند .اما تمام اسناد تاريخى نشان مى دهد كه نهادى به نام لويه جرگه تا سال ١٩٢٣ ميلادى در كشور وجود نداشته است و اسناد مربوط به لويه جرگه ١٩٢٣ در زمان "امان الله" قابل مشاهده مىباشد. لذا لوئى جرگه يك نهاد پسا استعمارى مى باشد.لويى جرگه يا شوراى بزرگ ملى براساس ساختار قبيلهاى بوجود آمده و تصميمگيرى در اين شورا براساس اجماع نظر اعضا مىباشد. اين جرگه سنتى كه به منظور تصميمگيرى و مشورت با نمايندگان مردم مىباشد جزيى از ساختار سياسى اين كشور است كه ساليان درازى مورد توجه حكمرانان اين كشور بوده. بايد گفت كه از سال١٩٢٣ ميلادى تا تصويب قانون اساسىافغانستان در سال ٢٠٠٣ لويى جرگه به عنوان يك نهاد سياسى و سنتى مورد توجه افغانها بوده است. از لوئى جرگه برگزار شده درسال هاى اخير مى توان به لوئى جرگه اظطرارى ،لوئى جرگه تصويب قانون اساسى ، لوئى جرگه امن منطقه اى ميان پاكستان وافقانستان ، لوئى جرگه مشورتى صلح با طالبان نام برد. براساس قانون اساسى افغانستان لوئى جرگه در مورد مسائل مربوط به استقلال ،حاكميت ارضى و تماميت ارضى ، مصالح عاليه كشور ،تعديل قانون اساسى ومحاكمه رئيس جمهور برگزار مى گردد.
لوئى جرگه در افغانستان ابزارى بوده در دست حاكمان به منظور به دست آوردن حمايت مردمى و توجيه سياستها و اهداف موردنظرشان. به همين دليل برخى از مقامات ارشد افغانستان از جمله نمايندگان مجلس با برگزارى اين جرگه مخالفت اين مخالفان معتقد هستند افغانستان داراى قانون اساسى، دولت، مجلس، قوه قضائيه مىباشد، پس ديگر نيازى به اينگونه شوراهاى سنتى وجود ندارد. اينان معتقدند اين نوع جرگهها ابزارى است در دست دولت براى رسيدن به اهدافش. جرگههايى كه هزينه سنگينى بر دوش مردم مىگذارد. از طرفى استفاده از اينگونه ساختارهاى قديمى باعث تضعيف دولت گشته و دولت را در رسيدن به اهدافش نا كام مى گذارد. افغانستان كشورى است كه قدم در راه توسعه سياسى، امنيتى و اقتصادى گذارده و سعى مىكند از نهادهاى دموكراتيك براى رسيدن به حل مشكلات خود استفاده نمايد، لذا استفاده كرزاى از اين گونه جرگههاى سنتى در تضاد با توسعه سياسى و امنيتى كشور مى باشد.
در جرگه مشورتى برگزار شده كه تأكيد مهماش بر انعقاد پيمان استراتژيك ميان كابل - واشنگتن است ، شرايطى گذارده شد تا به نوعى مانع سلطه بيگانگان در كشور شود.. پيمان استراتژيك كه نزديك به دو سال است بر سر آن بحث وجدل هاى بسيارى صورت گرفته شامل نه ماده مى باشد. از جمله اين مواد : در متن پيش نويس اين قرارداد آمده است كه اصول ونيازهاى اساسى كه تبين كننده حضور دراز مدت ،فعاليت ها وهماهنگى هاى نيروهاى آمريكائى در افغانستان است مشخص مى شود. كليات موسسات و املاك موجود در خاك افغانستان طى دوره حضور نيرو هاى آمريكا ئى بر اساس اين توافق نامه در اختيار آمريكا قرار مى گيرد و نيروهاى آمريكائى از زمان اجراى توافقنامه ،حق استفاده از آنها را دارند. در اين پيش نويس واكنش به هر گونه تهديد خارجى و داخلى عليه افغانستان ونيروهاى آمريكا ئى و همپيمانان حاضر در افغانستان و شكست مخالفان توافق شده است. تمامى نيروهاى آمريكائى وعناصر غير نظامى به هنگام انجام عمليات نظامى و پا كسازى بايد طبق قوانين آمريكا عمل كرده و به آن احترام بگذارند . مسئوليت حقوقى وقضائى كليه نيروها ى آمريكائى اعم از نظامى و غير نظامى وشركت هاى طرف قرار داد و همكاران آنها بر عهده دولت آمريكا است.
اما مهمترين پيششرط هاى مطرح شده در لوئى جرگه به منظور انعقاد اين پيمان استراتژيك عبارتند از:
١. پايگاههاى نظامى آمريكا در مناطق مرزى مستقر شود . افغانها خواهان توقف "عملياتهاى شبانه" عليه نيروهاى شورشى و توقف عمليات خارجى بدون هماهنگى دولت هستند. عمليات شبانه عملياتى است كه نيروهاى آمريكايى و ناتو با استفاده از افراد معتمد، اطلاعاتى را از گروههاى شورشى جمعآورى مىكنند و نيروهاى خارجى براساس اين اطلاعات و با يك حمله غافلگيرانه به نيروى شورشى حمله مىكنند.برخى از مقامهاى افغان معتقد هستند اين گونه عملياتها باعث بروز مشكلاتى در كشور مىگردد. به اين دليل كه در بسيارى از موارد عملياتهاى شبانه براساس اطلاعات نادرست انجام شده كه اين امر باعث گشته است نيروهاى خارجى خانه مردم را بازرسى كنند و باعث ترس و وحشت آنها شوند. اين امر منجر به نارضايتى مردم گشته، لذا آنان به گروههاى شورشى پيوستهاند .اما شمارى از مقامهاى افغانىامنيتى كنونى و پيشين افغانستان معتقدند كه عمليات شبانه از مؤثرترين تاكتيكهاى جنگى نيروهاى خارجى در افغانستان بوده و مهمترين گروههاى تروريستى در اين نوع عملياتها دستگير و يا كشته شدهاند. يكى از مقام افغان مىگويد كه هر شب به طور متوسط پنج تا هفت عمليات شبانه در مناطق جنوب و شرق افغانستان به اجرا گذاشته مىشود. ( به نقل از سايت بى بى سى).
٢. عدم مصونيت قضايى نيروهاى خارجى. در اين قطعنامه تصريح شده است كه اگر نيروهاى خارجى در افغانستان مرتكب جرمى شدند بايد در دادگاههاى اين كشور محاكه شوند.
٣. تأكيد بر حضور موقت نيروهاى خارجى. اعضاى لويى جرگه با حضور دائمى آمريكا در افغانستان مخالف كردند. و زمان پيمانى كه با واشنگتن امضاء مىشود بايد محدود باشد.
٤. تأكيد بر تعهد آمريكا بر تقويت و آموزش و تجهيز نيروهاى افغان.
٥. اعضاى اين جرگه تأكيد كردند آنچه كه بين ايالات متحده و افغانستان امضاء مىشود بايد در حد يك "پيمان" يا "موافقتنامه" باشد و نه كمتر از آن. هم چنين در اين بيانيه بر ضمانت اجرايى اين پيمان تأكيد شد.
٦. هر سندى كه بين آمريكا و افغانستان امضاء مىشود بايد از سوى پارلمان افغانستان تصويب گردد و همچنين سند امضاء شده بين دو كشور بايد در سازمان ملل متحد ثبت شود.
٧. آمريكا حق ندارد در خاك افغانستان زندان داشته باشد.
٨. با امضاى پيمان استراتژيك بين آمريكا و افغانستان تمامى سندهايى كه قبلاً بين اين دو كشور امضاء شده است لغو خواهد شد.
٩. ادامه گفتوگوهاى صلح با طالبان . اعضاى لوئى جرگه ضمن ادامه گفت وگوها با طالبان خواستار تغيير روند مذاكرات صلح با اين گروه شورشى شد.ند. دراين بيانيه همچنين آمده است پروند شهادت برهان الدين ربانى، رئيس شوراى صلح افغانستان بايد به صورت جدى پىگيرى شودو راه اين شهيد بايد در افغانستان براى رسيدن به صلحى پايدار ادامه يابد.حامدكرزاى پس از شنيدن بيانيه اعضاى لويه جرگه در سخنرانى كوتاهى اظهار داشت كه اين قطعنامه را راهنماى عمل خود قرار خواهد داد و شرايطى را كه در قطعنامه اعضاى جرگه ذكر شده است به عنوان نظر ملت افغانستان اجرا خواهد شد.
با انتشار بيانيه جرگه وتصميم بر امضاء قرارداد استراتژيك ميان افغانستان و آمريكا سؤالاتى مظرح مىشود .آيا اين قرارداد به نفع مردم افغان است؟ آيا اين توافقنامه تماميت ارضى، استقلال ملى و ثبات سياسىو امنيتى را درافغانستان تضمين خواهد كرد؟ مقامات افغانى معتقد هستند كه نظام امنيتى و ارتش اين كشور هنور ضعيف است لذا اين نيروها به آموزش، تجهيز و حمايت بينالمللى نيازمند هستند. مأموريت ناتو بعد از خروج افغانستان بر روى آموزش نيروهاى نظامى افغان مىباشد. لذا با انعقاد اين قرارداد و خروج نيروهاى بيگانه در سال ٢٠١٤ از اين كشور اين نيروها مورد آموزش قرار خواهند گرفت. از طرفى ايجاد پايگاههاى نظامى دائمى امريكا در افغانستان به مردم اين كشور اطمينان مىدهد كه ديگر نيروهاى شورشى اجازه نخواهند يافت دست به عملياتهاى تروريستى بزنند و اين امر باعث ثبات و آرامش بيشتر در اين كشور خواهد شد . همچنين خلاء قدرت ناشى از خروج نيروهاى بيگانه پس از سال ٢٠١٤ و مسئله دخالت بيگانگان مهمترين مسئله براى دولتمردان افغانستان مى باشد. دولت كابل معتقد است كه با حضور پايگاههاى آمريكا در افغانستان اين نوع مداخلات كمتر خواهد شد چرا كه افغانستان كشور مستقلى است ونمى تواند دخالت بيگانگان را متحمل شود. البته بايد متذكر شد كه ايالات متحده هر زمان كه وارد كشورى شده است به طور كامل از آنجا خارج نگرديده و پايگاههاى نظامى خود را مستقر كرده است. اما مخا لفان اين قرارداد معتقد هستند كه اولا- ارتش ونيروهاى امنيتى افغانستان مى توانند به تنهائى امنيت را در كشور برقرار كنند ثانيا- حضور نيروهاى بيگانه در كشور مانع رشد و توسعه كشور خواهد شد. ثالثا- ححضور اين نيروها به منظور استفاده از سود هاى ناشى از فروش مواد مخدر در اين كشور مى باشد.